Long, long ago, in the land of Kalinga — the land we now call Odisha — lived a girl named Jhili. Her father was a sadhaba, a brave sailor and trader.

Every year, on the full-moon day of Kartika, the sadhabas set sail in their great wooden boitas, sailing all the way across the sea to the islands of Bali and Java. Jhili stood on the riverbank and waved and waved until her father’s boat was only a tiny white dot.

बहुत, बहुत समय पहले, कलिंग की धरती पर — जिसे अब हम ओडिशा कहते हैं — झिली नाम की एक लड़की रहती थी। उसके पिता एक साधब थे, एक बहादुर नाविक और व्यापारी।

हर साल कार्तिक की पूर्णिमा के दिन, साधब अपनी बड़ी लकड़ी की बोइतों में सवार होकर समुद्र पार बाली और जावा द्वीपों तक जाते थे। झिली नदी किनारे खड़ी होकर हाथ हिलाती रहती, जब तक उसके पिता की नाव बस एक नन्हा सफ़ेद बिंदु न रह जाती।

ବହୁତ ବହୁତ ଦିନ ତଳେ, କଳିଙ୍ଗ ଦେଶରେ — ଯାହାକୁ ଆମେ ଏବେ ଓଡ଼ିଶା କହୁ — ଝିଲି ନାମର ଗୋଟିଏ ଝିଅ ରହୁଥିଲା। ତା’ର ବାପା ଥିଲେ ଜଣେ ସାଧବ, ଜଣେ ସାହସୀ ନାବିକ ଆଉ ବେପାରୀ।

ପ୍ରତି ବର୍ଷ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ, ସାଧବମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବଡ଼ କାଠ ବୋଇତରେ ଚଢ଼ି ସମୁଦ୍ର ପାର ହୋଇ ବାଲି ଆଉ ଜାଭା ଦ୍ୱୀପ ଯାଏଁ ଯାଉଥିଲେ। ଝିଲି ନଦୀ କୂଳରେ ଠିଆ ହୋଇ ହାତ ହଲାଉଥିଲା, ହଲାଉଥିଲା, ଯେଯାଏଁ ତା’ ବାପାଙ୍କ ବୋଇତ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଧଳା ବିନ୍ଦୁ ହୋଇଯାଉଥିଲା।

చాలా చాలా కాలం క్రితం, కళింగ దేశంలో — ఇప్పుడు మనం ఒడిశా అని పిలిచే ప్రాంతంలో — ఝిలి అనే ఒక అమ్మాయి ఉండేది. ఆమె తండ్రి ఒక సాధబ, ధైర్యవంతుడైన నావికుడు, వ్యాపారి.

ప్రతి సంవత్సరం కార్తీక పౌర్ణమి రోజున, సాధబలు తమ పెద్ద చెక్క బోయితల్లో సముద్రం దాటి బాలి, జావా దీవుల వరకు ప్రయాణించేవారు. ఝిలి నది ఒడ్డున నిలబడి, తన తండ్రి పడవ ఒక చిన్న తెల్లని చుక్కగా మారే వరకు చేయి ఊపుతూనే ఉండేది.

வெகு வெகு காலத்துக்கு முன்பு, கலிங்க நாட்டில் — இப்போது நாம் ஒடிசா என்று அழைக்கும் இடத்தில் — ஜிலி என்ற ஒரு சிறுமி வாழ்ந்தாள். அவள் அப்பா ஒரு சாதபா, ஒரு தைரியமான மாலுமியும் வியாபாரியும்.

ஒவ்வொரு ஆண்டும் கார்த்திகைப் பௌர்ணமி அன்று, சாதபாக்கள் தங்கள் பெரிய மரப் போயிதாக்களில் ஏறிக் கடலைக் கடந்து பாலி, ஜாவா தீவுகள் வரை பயணம் செய்வார்கள். ஜிலி ஆற்றங்கரையில் நின்று, அப்பாவின் படகு ஒரு குட்டி வெள்ளைப் புள்ளியாக ஆகும் வரை கை அசைத்துக்கொண்டே இருப்பாள்.

むかし むかし、カリンガという くに — いまの オディシャ — に、ジリという おんなのこが すんでいました。ジリの おとうさんは サーダバ、ゆうかんな ふなのりで しょうにんでした。

まいとし カールッティカの まんげつの 日に、サーダバたちは おおきな きの ボイタという ふねに のって、うみを こえ、バリや ジャワの しままで こうかいしました。ジリは かわぎしに たって、おとうさんの ふねが ちいさな しろい てんに なるまで、てを ふって ふって ふりつづけました。

Weeks went by, then months. The rains came and went. Every evening Jhili looked out at the river. “Is Bapa safe?” she wondered. “When will he come home?”

Her mother sat down beside her. “Next Kartika Purnima, we will send him a wish,” she said. “The river will carry it all the way to the sea, and the sea will carry it to him.”

हफ़्ते बीते, फिर महीने। बारिश आई और चली गई। हर शाम झिली नदी की ओर देखती। “बापा ठीक तो होंगे?” वह सोचती। “वे घर कब आएँगे?”

उसकी माँ उसके पास आकर बैठीं। “अगली कार्तिक पूर्णिमा को हम उन्हें एक दुआ भेजेंगे,” उन्होंने कहा। “नदी उसे समुद्र तक ले जाएगी, और समुद्र उसे उन तक पहुँचा देगा।”

ସପ୍ତାହ ଗଲା, ତା’ପରେ ମାସ। ବର୍ଷା ଆସିଲା ଆଉ ଗଲା। ପ୍ରତି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଝିଲି ନଦୀ ଆଡ଼କୁ ଚାହୁଁଥିଲା। “ବାପା ଭଲରେ ଅଛନ୍ତି ତ?” ସେ ଭାବୁଥିଲା। “ସେ କେବେ ଘରକୁ ଆସିବେ?”

ତା’ ମା’ ତା’ ପାଖରେ ଆସି ବସିଲେ। “ଆସନ୍ତା କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଶୁଭକାମନା ପଠାଇବା,” ସେ କହିଲେ। “ନଦୀ ତାକୁ ସମୁଦ୍ର ଯାଏଁ ନେଇଯିବ, ଆଉ ସମୁଦ୍ର ତାକୁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବ।”

వారాలు గడిచాయి, తర్వాత నెలలు. వర్షాలు వచ్చి వెళ్ళాయి. ప్రతి సాయంత్రం ఝిలి నది వైపు చూసేది. “బాపా క్షేమంగా ఉన్నారా?” అని ఆలోచించేది. “ఇంటికి ఎప్పుడు వస్తారు?”

ఆమె అమ్మ ఆమె పక్కన కూర్చుంది. “వచ్చే కార్తీక పౌర్ణమికి మనం ఆయనకు ఒక కోరిక పంపుదాం,” అంది ఆమె. “నది దాన్ని సముద్రం వరకు తీసుకెళ్తుంది, సముద్రం దాన్ని ఆయన దగ్గరికి చేరుస్తుంది.”

வாரங்கள் கடந்தன, பிறகு மாதங்கள். மழை வந்து போனது. ஒவ்வொரு மாலையும் ஜிலி ஆற்றைப் பார்த்தாள். “அப்பா நலமாக இருக்கிறாரா?” என்று யோசித்தாள். “அவர் எப்போது வீட்டுக்கு வருவார்?”

அவள் அம்மா அவள் அருகே வந்து உட்கார்ந்தார். “அடுத்த கார்த்திகைப் பௌர்ணமிக்கு நாம் அவருக்கு ஒரு வேண்டுதலை அனுப்புவோம்,” என்றார். “ஆறு அதைக் கடல் வரை கொண்டு செல்லும், கடல் அதை அவரிடம் சேர்க்கும்.”

なんしゅうかんも、それから なんかげつも たちました。あめの きせつが きて、すぎていきました。まいばん ジリは かわを ながめました。「バパは ぶじかな?」と ジリは おもいました。「いつ かえってくるの?」

おかあさんが となりに すわりました。「つぎの カールッティカの まんげつに、おとうさんへ ねがいを おくりましょう」と おかあさんは いいました。「かわが うみまで はこんで、うみが おとうさんの ところまで とどけて くれるわ」

When Kartika Purnima came again, Jhili woke before the sun. With her mother, she folded a little boat from the soft bark of a banana tree. Inside it they placed a clay lamp, a betel leaf, a flower and a few grains of rice.

At the water’s edge, Jhili lit the lamp, set her boat on the river, and sang the old song with everyone around her:

“Aa Ka Ma Bai, Pana Gua Thoi, Pana Gua Tora, Masaka Dharama Mora!”

The little boat bobbed away, its tiny flame twinkling like a star.

जब कार्तिक पूर्णिमा फिर आई, झिली सूरज से पहले जाग गई। अपनी माँ के साथ उसने केले के पेड़ की मुलायम छाल से एक छोटी नाव बनाई। उसमें उन्होंने मिट्टी का एक दीया, एक पान का पत्ता, एक फूल और चावल के कुछ दाने रखे।

पानी के किनारे झिली ने दीया जलाया, अपनी नाव नदी में छोड़ी, और अपने आसपास सबके साथ पुराना गीत गाया:

“आ का मा बै, पान गुआ थोई, पान गुआ तोर, मासक धरम मोर!”

छोटी नाव डोलती हुई चल पड़ी, उसकी नन्ही लौ एक तारे की तरह टिमटिमा रही थी।

କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପୁଣି ଆସିଲା ବେଳେ ଝିଲି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠିବା ଆଗରୁ ଉଠିଲା। ତା’ ମା’ଙ୍କ ସହ ମିଶି ସେ କଦଳୀ ଗଛର ନରମ ପଟୁଆରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଡଙ୍ଗା ତିଆରି କଲା। ସେଥିରେ ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ମାଟି ଦୀପ, ଗୋଟିଏ ପାନ ପତ୍ର, ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ଆଉ କିଛି ଚାଉଳ ଦାନା ରଖିଲେ।

ପାଣି କୂଳରେ ଝିଲି ଦୀପ ଜାଳିଲା, ତା’ ଡଙ୍ଗାକୁ ନଦୀରେ ଭସାଇଲା, ଆଉ ଚାରିପଟର ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ପୁରୁଣା ଗୀତଟି ଗାଇଲା:

“ଆ କା ମା ବୈ, ପାନ ଗୁଆ ଥୋଇ, ପାନ ଗୁଆ ତୋର, ମାସକ ଧରମ ମୋର!”

ଛୋଟ ଡଙ୍ଗାଟି ଦୋହଲି ଦୋହଲି ଭାସି ଚାଲିଲା, ତା’ର ଛୋଟ ଶିଖା ଗୋଟିଏ ତାରା ପରି ଝିକିମିକି କରୁଥିଲା।

కార్తీక పౌర్ణమి మళ్ళీ వచ్చినప్పుడు, ఝిలి సూర్యుడి కంటే ముందే లేచింది. అమ్మతో కలిసి అరటిచెట్టు మెత్తని బెరడుతో ఒక చిన్న పడవ చేసింది. దానిలో ఒక మట్టి దీపం, ఒక తమలపాకు, ఒక పువ్వు, కొన్ని బియ్యపు గింజలు పెట్టారు.

నీటి అంచున ఝిలి దీపం వెలిగించి, తన పడవను నదిలో వదిలి, చుట్టూ ఉన్న అందరితో కలిసి పాత పాట పాడింది:

“ఆ కా మా బై, పాన గువా థోయి, పాన గువా తోర, మాసక ధరమ మోర!”

చిన్న పడవ ఊగుతూ సాగిపోయింది, దాని చిన్న జ్యోతి ఒక నక్షత్రంలా మిణుకుమిణుకుమంటూ.

கார்த்திகைப் பௌர்ணமி மறுபடியும் வந்தபோது, ஜிலி சூரியனுக்கு முன்பே எழுந்தாள். அம்மாவுடன் சேர்ந்து, வாழை மரத்தின் மென்மையான பட்டையில் ஒரு குட்டிப் படகு செய்தாள். அதற்குள் ஒரு மண் விளக்கு, ஒரு வெற்றிலை, ஒரு பூ, சில அரிசி மணிகள் வைத்தார்கள்.

நீரின் விளிம்பில் ஜிலி விளக்கை ஏற்றி, தன் படகை ஆற்றில் விட்டு, சுற்றியிருந்த எல்லோருடனும் சேர்ந்து பழைய பாட்டைப் பாடினாள்:

“ஆ கா மா பை, பான குவா தோயி, பான குவா தோர, மாசக தரம மோர!”

குட்டிப் படகு அசைந்தாடியபடி சென்றது, அதன் சின்னச் சுடர் ஒரு நட்சத்திரம் போல மின்னியது.

また カールッティカの まんげつが くると、ジリは おひさまより はやく おきました。おかあさんと いっしょに、バナナの きの やわらかい かわで ちいさな ふねを つくりました。なかには つちの ランプと、キンマの はっぱと、はなと、おこめを すこし いれました。

みずべで ジリは ランプに ひを ともし、ふねを かわに うかべて、まわりの みんなと いっしょに むかしからの うたを うたいました。

「アー・カー・マー・バイ、パーナ・グア・トイ、パーナ・グア・トラ、マーサカ・ダラマ・モラ!」

ちいさな ふねは ゆらゆら ながれていき、ちいさな ほのおが ほしのように きらきら ひかっていました。

Many days later, a shout went up along the river. “The boitas are coming home!”

Jhili ran faster than she had ever run. There was her father, waving from the deck, his arms full of gifts from far-off lands — spices, shells and a bright silk scarf just for her.

“Bapa, did you get my wish?” asked Jhili. Her father hugged her tight. “Every single night,” he said. And to this day, the people of Odisha float little boats on Kartika Purnima to remember the brave sailors of long ago.

कई दिनों बाद, नदी के किनारे-किनारे एक आवाज़ गूँजी। “बोइत घर लौट रही हैं!”

झिली इतनी तेज़ दौड़ी जितना वह पहले कभी नहीं दौड़ी थी। वहाँ उसके पिता थे, डेक से हाथ हिलाते हुए, उनकी बाँहें दूर देशों के उपहारों से भरी थीं — मसाले, सीपियाँ और बस उसके लिए एक चमकीला रेशमी दुपट्टा।

“बापा, क्या आपको मेरी दुआ मिली?” झिली ने पूछा। उसके पिता ने उसे कसकर गले लगाया। “हर एक रात,” उन्होंने कहा। और आज भी ओडिशा के लोग पुराने ज़माने के उन बहादुर नाविकों को याद करने के लिए कार्तिक पूर्णिमा पर छोटी-छोटी नावें तैराते हैं।

ଅନେକ ଦିନ ପରେ ନଦୀ କୂଳେ କୂଳେ ଗୋଟିଏ ପାଟି ଶୁଭିଲା। “ବୋଇତ ଘରକୁ ଫେରୁଛି!”

ଝିଲି ଆଗରୁ କେବେ ନ ଦୌଡ଼ିଥିବା ପରି ଜୋରରେ ଦୌଡ଼ିଲା। ସେଠି ତା’ ବାପା ଥିଲେ, ଡେକରୁ ହାତ ହଲାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ବାହୁ ଦୂର ଦେଶର ଉପହାରରେ ଭରା — ମସଲା, ଶାମୁକା ଆଉ କେବଳ ତା’ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଝଲମଲ ରେଶମୀ ଓଢ଼ଣୀ।

“ବାପା, ଆପଣ ମୋ ଶୁଭକାମନା ପାଇଲେ କି?” ଝିଲି ପଚାରିଲା। ତା’ ବାପା ତାକୁ ଜୋରରେ କୁଣ୍ଢାଇ ଧରିଲେ। “ପ୍ରତି ରାତିରେ,” ସେ କହିଲେ। ଆଉ ଆଜି ବି ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକମାନେ ପୁରୁଣା କାଳର ସେହି ସାହସୀ ନାବିକମାନଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଡଙ୍ଗା ଭସାନ୍ତି।

చాలా రోజుల తర్వాత, నది ఒడ్డంతా ఒక కేక వినిపించింది. “బోయితలు ఇంటికి వస్తున్నాయి!”

ఝిలి ఇంతకు ముందెప్పుడూ పరిగెత్తనంత వేగంగా పరిగెత్తింది. అక్కడ ఆమె తండ్రి, డెక్ మీద నుంచి చేయి ఊపుతూ, దూర దేశాల కానుకలతో నిండిన చేతులతో ఉన్నారు — సుగంధ ద్రవ్యాలు, గవ్వలు, ఆమె కోసమే ఒక మెరిసే పట్టు కండువా.

“బాపా, నా కోరిక మీకు అందిందా?” అని ఝిలి అడిగింది. ఆమె తండ్రి ఆమెను గట్టిగా హత్తుకున్నారు. “ప్రతి ఒక్క రాత్రి,” అన్నారు ఆయన. ఈనాటికీ ఒడిశా ప్రజలు ఆనాటి ధైర్యవంతులైన నావికులను గుర్తుచేసుకుంటూ కార్తీక పౌర్ణమి నాడు చిన్న పడవలను నీటిలో వదులుతారు.

பல நாட்களுக்குப் பிறகு, ஆற்றங்கரை நெடுகிலும் ஒரு கூச்சல் எழுந்தது. “போயிதாக்கள் வீடு திரும்புகின்றன!”

ஜிலி இதுவரை ஓடாத வேகத்தில் ஓடினாள். அங்கே அவள் அப்பா, மேல்தளத்திலிருந்து கை அசைத்தபடி, தூர தேசங்களின் பரிசுகள் நிறைந்த கைகளுடன் இருந்தார் — வாசனைப் பொருட்கள், சிப்பிகள், அவளுக்கென்றே ஒரு பளபளப்பான பட்டுத் துப்பட்டா.

“அப்பா, என் வேண்டுதல் உங்களுக்குக் கிடைத்ததா?” என்று ஜிலி கேட்டாள். அப்பா அவளை இறுக்கக் கட்டியணைத்தார். “ஒவ்வொரு இரவும்,” என்றார். இன்றும் ஒடிசா மக்கள் அந்தக் கால தைரியமான மாலுமிகளை நினைவுகூர, கார்த்திகைப் பௌர்ணமி அன்று குட்டிப் படகுகளை நீரில் மிதக்க விடுகிறார்கள்.

なんにちも たった ある日、かわぞいに こえが ひびきました。「ボイタが かえってくるぞ!」

ジリは いままでで いちばん はやく はしりました。そこには おとうさんが いて、かんぱんから てを ふっていました。うでには とおい くにの おみやげが いっぱい — スパイスや かいがら、そして ジリの ための あざやかな きぬの スカーフも。

「バパ、わたしの ねがい、とどいた?」と ジリは ききました。おとうさんは ジリを ぎゅっと だきしめました。「まいばん かならず」と おとうさんは いいました。そして いまでも オディシャの ひとびとは、むかしの ゆうかんな ふなのりたちを おもいだして、カールッティカの まんげつに ちいさな ふねを みずに うかべるのです。